название травы;
басканы барпы чөп экен фольк. ехал он по траве барпы;
сары барпы название певчей птички;
күңгөйдү жердеген сары барпылар на солнечной стороне водились сары барпы;
көк барпы название народной мелодии.
БАРПЫ — эпос боюнча кытай кандарын жашартып, узак жашатыш үчүн табыптар атайы даярдаган дары. Сагымбай Орозбаковдун вариантында аны даярдоо ыкмасы төмөнкүчө баяндалат. Эсенкандын буйругу боюнча табыптар элдин он бир жаштагы өтө сулуу уул-кыздарын чогултуп бөтөн жан каттабаган ээн асем сарайда бир кыз, бир баладан жуп кылып багышат. Адегенде аларды күндүз бирге коюп, түн ичинде бөлүп кетип турушат. Күн өткөн сайын бири-бирине ашыктыгы күчөгөн аларды уламдан-улам сейрек кездештирип, аябай куса кылышат. Ошентип кыз-жигит он алтыга келип бири бирисиз жашай албаган абалга келгенде кошулгула деп дары чыланган таш карапага киргизип оозун бекитишет. Ашык болгон жаштар кучакташкан бойдон жан берет. Карападагы чыланган дарыдан денелери үч-төрт жылда буламыкка айланып, андан падышалык дары Б. даярдалат. Алмамбет Кытайда аскер башы кан болуп турганда Б. даярдоого туткундалган балдар — кыздар жөнүндө кокусунан билип калып аларды бошотуп, мындай залимдикке барган кытай кандарына кыжырланганы өзүнчө чакан эпизод болуп берилет.
Р. Сарыпбеков
Чөптүн бир түрү. Басканы барпы чөп экен (фольклор).
Кадырлуу деген мааниде. Бактылуу барпы боруму (Тоголок Молдо).
Токойдо жашоочу, боору сары, тумшугу узун, кызгылт канаттуу. Күнгөйлүү жерден сары барпылар сайраган болот (Сыдыкбеков).
барпый-, барпыюу, барпыят
барпай менен бирдей. Барпыйып ачылган гүл.
этиш. Баркылдоо, үндү бек чыгаруу. Бакка башаа киргенде, Барпылдаган кернейдин, Алты жүзү тартылып («Манас»).
то же, что бапылда-;
барпылдаган кернейдин алты жүзү тартылып фольк. заиграли в шестьсот гудящих карнаев;
Жакып турду калтылдап, Бакдөөлөткө барпылдап фольк. Джакып стоял, трясясь, и на Бакдовлет орал.
Барп-барп этүү, бапылдоо. Барпылдаган кернейдин Алты жүзү тартылып («Манас»).
барпылда этишинин аркылуу мамилеси.
этиш. Катуу канат кагып учуу, канаттарын катуу талпычта дабыш чыгаруу. Кыргоолдор аркы өйүзгө барпырап учуп жатты (Баялинов).
1. издавать треск (о фазане, куропатке при взлёте);
чил барпырап учту куропатка взлетела затрещав;
2. перен. дрожать колеблясь (напр. об огне, который то вспыхивает, то меркнет).
понуд. от барпыра-;
панардын баарын алдырып, барпырата жандырып фольк. приказал он принести все фонари и ярко зажечь их (так, чтобы пламя, вспыхивая, трепетало).
1. трепещущий;
2. силок-одиночка (в отличие от желе (см. желе I 3) и кылтак (см. кылтак 1);
барпыратма куу трут.
барпыра этишинин кыймыл атоочу.