канц.
дело;
өздүк дело личное дело;
делого тик-подшить к делу.
ср.
1. (работа, занятие) иш, жумуш;
приняться за дело ишке киришүү;
ну, за дело! кана, ишке киришели (киришкиле)!;
делу время, потехе час посл. убакыттын көбү ишке, калганы эрмекке;
2. (событие) окуя;
это дело случилось давно бул окуя эчак эле болгон;
3. юр. (процесс) иш, сот иши;
возбудить дело против кого-л. бирөөгө каршы иш козгоо;
4. канц. дело (бир факт же бир иш жөнүндөгү документтердин жыйнагы);
дела хранятся в папках делолор папкада сакталып турат;
5. (круг ведения) иш;
дело укрепления мира во всём мире бүткүл дүйнөдө тынчтыкты чыңоо иши;
6. (область знаний, работы) иш, жумуш;
военное дело аскердик иш;
горное дело тоо жумушу;
7. уст. разг. (предприятие) жеке ишкана (өнөр жай, соода ж.б.);
он закрыл своё дело ал өзүнүн ишканасын жапты;
8. уст. (сражение) согуш;
главное дело - не терять мужества эң негизги нерсе - кайратты жойбоо болуп саналат;
говорить дело разг. жөнү бар сөздү сүйлөө, ыктуу сөз;
это дело его рук бул ошонун колунан келди;
дело случая ыгына жараша болот;
дело за вами иш эле сизде (силерде);
в чём дело? эмне болду?;
вот в чём дело а ушундай экен да; иш мына мындай;
это другое дело анын жөнү башка;
первым делом биринчи кезекте, эң мурун, баарыдан мурда;
между делом ара-чолодо;
к делу! ишке!;
мы своё дело сделали, теперь дело за вами биз ишибизди бүтүрдүк, эми кеп силерде калды;
он теперь не у дел ал эми иштебейт;
дело в шляпе! разг. иш онунда!;
то и дело улам-улам, тынымсыз;
за дело (не напрасно) бекерге эмес;
на (самом) деле чындыгында;
в самом деле в знач. вводн. сл. чындыгында, анык эле;
он, в самом деле, очень знающий человек ал, чындыгында, эң эле билгич киши;
то ли дело разг. ...болсо, ал алда канча жакшы (мыкты);
дело мастера боится погов. чымчыкты да касап сойсун (иштин жөнүн уста билет);
такие-то дела! разг. иш мына ушундай!
Бирөөгө тиешелүү же кандайдыр бир фактыга, тергөө ишине ж. б. карата чогултулган документтердин жыйнагы. Кызматчынын өздүк делосу.
ИШКЕРДИК БЕДЕЛ – материалдык эмес байгерчиликтин бири. Бир жактын кесиптик сапат баасын билдирет. Баардык жаран, анын ичинде ишкердүүлүк кылгандар да, ошондой эле юридикалык жактар дагы И. б-не ээ болот (кара:Ар-намысын, кадыр-баркын жана ишкердик беделин коргоо ).
нареч.
иштин көзүн таанып; иштин жөнүн билип.
ж.
ишкердик, иш иштөөгө эптүүлүк;
он отличается деловитостью ал өзүнүн ишкердиги менен көзгө көрүнөт.
~, ая, -ое
ишкер, иш иштөөгө эптүү;
деловитый человек ишкер киши.
~, ая, -ое
1. ишке байланыштуу, кызмат ишине байланыштуу;
деловой разговор ишке байланыштуу сөз (сүйлөшүү);
деловая бумага иш кагазы;
2. (дельный, толковый) ишкер, ишке ийкемдүү, ишке жакшы, жөндөмдүү;
деловой человек ишкер киши.
м.
иш жүргүзүүчү (мекемеде).
ср.
иш жүргүзүү (мекемеде).