умный, разумный;
акылдуу отко карайт, акмак казанга карайт погов. умный за огнём смотрит (подкладывает топливо и т.п.), а дурак в котёл заглядывает;
акылдуунун алды менен жүр, акмактын арты менен жүр погов. ходи впереди умного, ходи сзади дурака (умный, заметив у тебя недостаток, скажет тебе, а дурак, проявив усердие не по разуму, может ударить).
сын. Акылы бар, эстүү. Азамат эрдин багына Акылдуу болсун аялы (Тоголок Молдо). Акылдуу отко карайт, акылы жок казанга карайт (макал).
clever ‘клэвэ;
intelligent ин’тэлижэнт
Эстүү, акылы бар, акылы толук. Мынаңыз, аксакал, акылдуу кишинин кылары ушул (Байтемиров). Акылдуунун алды менен жүр, акмактын арты менен жүр (макал).
разумность (обладание умом, разумом).
зат. Эстүүлүк, акылы бардык, акылдуу адамга таандык сапаттар. Кызынын акылдуулугу менен сүйлөгөн сөзүнө Тоту жооп таба албады (Жантөшев).
akılduuluk
akıllılık, zihinsel, zihnî, hikmet
акылдуулук, акылдуулугу, акылдуулукка
Эстүүлүк, акылы бар, акыл-эстүү адамга тийиштүү сапат. Кызынын акылдуулук менен сүйлөгөн сөзүнө Toтy жооп таба албады (Жантөшев).
Акылы көбүрөөк. Окуучуларымдын акылдуурагы ошол. (Мавлянов).
этиш. Өзүн акылдуу көрсөтүүгө аракет кылуу, акыл-эстүү катарында көрсөтүүгө тырышуу.
уподоб. от акылдуу
изображать из себя умника; умничать;
акылдуусунуп сүйлөдү он говорил так, будто считал себя умнее других.
акылдуусун-, акылдуусунба-, акылдуусунган
Акылдуу катарында көрүнүүгө аракет кылуу, акылдуу болгонсуп көрүнүү. Акылдуусунуп кеп айтат… Апенди чалыш байкушум, Артынан кууган тыйындын (Сарногоев).
акылдуусун этишинин кыймыл атоочу.
акылдуусун этишинин кыймыл атоочу. Обу жок кажый берүүнүн, акылдуусунуунун пайдасы барбы (Байтемиров).